Kuddebeschermingshonden en aanvullende middelen

Naast het raster en de stal zijn er meer middelen om je dieren te beschermen. Sommige zijn bewezen effectief, zoals kuddebeschermingshonden in combinatie met een raster. Andere klinken goed maar zijn weinig onderzocht of werken alleen tijdelijk. In deze les zetten we eerlijk op een rij wat je ervan mag verwachten.

Kuddebeschermingshonden

Kuddebeschermingshonden groeien op tussen de schapen of geiten en zien de kudde als hun eigen groep. Ze blijven dag en nacht bij de dieren en verdedigen ze tegen indringers. Het zijn geen hoedhonden: ze drijven de kudde niet, ze bewaken haar. In Nederlandse pilots werkten houders onder meer met de Mastín Español en de Pastore Abruzzese-Maremmano.

Een evaluatie van de Gelderse pilot uit december 2023, met wildcamera's bij twee kuddes, liet zien dat de honden wolvenaanvallen uitstekend wisten te weren. Tegelijk bleek het werk intensief.

Kuddebeschermingshonden passen daarom vooral bij bedrijfsmatige houders met grotere kuddes en voldoende tijd, en bij voorkeur in combinatie met een wolfwerend raster. Overijssel subsidieert de aanschaf en training onder voorwaarden. In Gelderland en Limburg beoordeelt de provincie per geval of honden als preventie meetellen voor de tegemoetkoming.

Ezels en lama's

Ezels en lama's worden soms aangeprezen als waakdier tegen de wolf. Er is in Nederland geen officiële aanbeveling voor. Een bevraging onder houders in Nedersaksen beoordeelde ze als niet effectief: ze slaan hooguit alarm, maar verjagen een wolf niet. Ook proeven in Zwitserland en het Zwarte Woud hebben nog geen harde resultaten opgeleverd. Zie ze daarom niet als vervanging van een raster.

Licht en geluid

Lampen met wisselende flitsen, radio's en sirenes kunnen een wolf tijdelijk op afstand houden. Je mag een wolf met licht en geluid van je eigen terrein verjagen, zoals je in les 2 las. Maar de werking is beperkt onderzocht. Het bekendste onderzoek naar flitslampen ging over poema's in Chili, niet over wolven. Algemeen wordt aangenomen dat wolven er snel aan wennen. Gebruik licht en geluid daarom alleen kort, als noodmaatregel, en niet als blijvende bescherming. Ze tellen ook niet als erkende preventie voor de tegemoetkoming.

Fladderlint

Een fladderlint is een lijn met wapperende linten, soms elektrisch, die rond of boven een raster wordt gespannen. Het onbekende, bewegende object houdt een wolf tijdelijk op afstand. In een proef bij Fijnaart werd in vijf weken geen schaap gedood. Na een paar weken treedt echter gewenning op, en bij storm raakt het lint snel beschadigd. In Saksen gebruiken ze het als tijdelijke verhoging, ongeveer dertig centimeter boven een bestaand raster, vooral na een aanval.

Gebruik fladderlint dus als overbrugging, bijvoorbeeld in de weken tussen een eerste aanval en het plaatsen van een definitief raster. In Gelderland en Limburg telt het niet als erkende preventie voor de tegemoetkoming.

Noodsets

In de meeste provincies kun je na een aanval of bij acuut risico een noodset lenen: tijdelijke wolfwerende netten met een apparaat. Zo kun je snel handelen terwijl je een vast raster regelt. Vraag bij je provincie of faunabeheereenheid wat er in jouw regio beschikbaar is.

Wat werkt het best?

Samengevat

• Kuddebeschermingshonden werken goed, vooral samen met een raster, maar vragen veel tijd, geld en aandacht voor recreanten.
• Ezels en lama's zijn als bescherming niet bewezen.
• Licht, geluid en fladderlint werken tijdelijk; wolven wennen eraan.
• Gebruik noodsets en fladderlint als overbrugging, niet als eindoplossing.
• De combinatie van een goed raster met nachtelijke bescherming of honden geeft de beste resultaten.

Gecontroleerd op de wet- en regelgeving die geldt op 11 oktober 2026.