Wat mag wel, en wat niet

De wolf is in Nederland een beschermde soort. Dat roept bij veel dierhouders vragen op: mag ik een wolf van mijn land jagen? Wat als hij midden tussen mijn schapen staat? En wat betekent het nieuws over de lagere beschermde status? In deze les zetten we het op een rij. Kort gezegd: je mag veel doen om je dieren te beschermen, zolang je de wolf zelf geen schade toebrengt.

De status van de wolf

De Europese Habitatrichtlijn bepaalt hoe streng een diersoort beschermd is. Tot 2025 stond de wolf in bijlage IV: strikt beschermd. Na een besluit binnen het Verdrag van Bern verplaatste de Europese Unie de wolf naar bijlage V. Nederland heeft die wijziging in juli 2026 in eigen regels omgezet.

"Minder streng beschermd" betekent dus niet dat de wolf vogelvrij is. Het betekent vooral dat de provincie bij echte probleemsituaties sneller en duidelijker kan optreden.

Wanneer is een wolf een probleemwolf?

Het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 8.74la) beschrijft sinds 11 juli 2026 precies wanneer een wolf als probleemwolf geldt. Samengevat gaat het om een wolf die:

• mensen letsel toebrengt, of zonder aanleiding agressief op mensen reageert of ze aanvalt;
• minstens twee keer binnen twee weken op een schoolplein of speelterrein wordt gezien, honden op erven of aan de lijn aanvalt en verwondt, of een schaapskudde onder bescherming van een herder aanvalt, terwijl afschrikken niet heeft gewerkt of niet uitvoerbaar was;
• minstens twee keer binnen twee weken in dezelfde of een aangrenzende gemeente landbouwhuisdieren, paarden of pony's aanvalt en verwondt, terwijl die dieren in een goed afgesloten stal stonden of achter een goed functionerend raster.

Daarnaast kent de wet een lichtere categorie, de probleemsituatie. Denk aan een wolf die minstens twee keer binnen twee weken binnen dertig meter van bewoonde huizen wordt gezien, mensen tot op minder dan dertig meter laat naderen of zelf naar mensen met een aangelijnde hond toe komt. Dan gaat het om extra monitoring, afschrikken of vangen en verplaatsen, niet om doden.

Alleen Gedeputeerde Staten van de provincie kunnen een vergunning verlenen om een probleemwolf te doden of te vangen. Dat gebeurt per individuele wolf, na advies van een onafhankelijke wolvendeskundige, en de uitvoering ligt bij speciale eenheden die in opdracht van de provincie werken. Een dierhouder of jager kan die vergunning niet zelf krijgen.

Wat je wel mag

• Je dieren beschermen: rasters, stal, nachtkraal, kuddebeschermingshonden en alle andere maatregelen uit deze cursus.
• Een wolf van je eigen terrein verjagen met licht en geluid: roepen, een zaklamp, toeteren met een voertuig of een gastoeter. Het Rijk meldde op 6 juli 2026 dat hiervoor geen vergunning nodig is, zolang je de wolf niet onnodig opjaagt of verwondt. Verjagen met paintball of rubberkogels is voorbehouden aan de provincie.
• Je dieren in veiligheid brengen als er een wolf in de buurt is: naar de stal of een afgesloten ruimte.
• Waarnemingen en schade melden bij BIJ12. Elke melding helpt de provincie om het gedrag van wolven in jouw regio te volgen.
• Een vergunning aanvragen of je provincie vragen een situatie te beoordelen, als je denkt dat er sprake is van een probleemwolf.

Wat je niet mag

• Een wolf doden, verwonden of vangen zonder vergunning van de provincie. Dat is een strafbaar feit.
• Een wolf opzettelijk opjagen of achtervolgen, met de auto, met honden of te voet.
• Een dode wolf of delen ervan meenemen of houden.

Voer of lok een wolf nooit, ook niet om hem te fotograferen. Er is geen apart wettelijk voerverbod voor de wolf, maar het raakt aan de zorgplicht en het is de snelste manier om een schuwe wolf in een probleemwolf te veranderen.

Nog een praktisch punt, al is het evenmin een verbod: ruim na een aanval niets op voordat de schade is vastgelegd. Zonder sporen en DNA-monsters is een tegemoetkoming lastig. Hoe je dat aanpakt, lees je in les 7.

Wie een dode of gewonde wolf vindt, raakt hem niet aan en meldt dat direct bij BIJ12. Dode wolven worden onderzocht om meer te weten over hun gezondheid en herkomst.

Waarom deze lijn verstandig is

Een wolf die met geweld wordt verjaagd of verwond, leert weinig en wordt soms juist onvoorspelbaar. Een wolf die keer op keer tegen een stroomdraad loopt, leert dat vee hier niet te halen is. Die les neemt hij mee naar zijn jongen. Preventie is daarom niet alleen het wettelijke uitgangspunt, maar ook de maatregel die op de lange termijn het beste werkt.

Samengevat

• Sinds 11 juli 2026 valt de wolf onder het basisregime van artikel 11.54 Bal. Doden en vangen blijven verboden zonder provinciale vergunning.
• Een probleemwolf valt mensen aan, of goed beschermd vee. Alleen de provincie beslist, na advies van een wolvendeskundige.
• Verjagen van je eigen terrein met licht en geluid mag, zolang je de wolf niet opjaagt of verwondt.
• Achtervolgen en verwonden zijn verboden; voeren en lokken zijn dringend af te raden.
• Goede preventie beschermt je dieren en versterkt je positie bij de provincie.

Gecontroleerd op de wet- en regelgeving die geldt op 11 oktober 2026.