De wolf is terug

Ruim honderdvijftig jaar was de wolf uit Nederland verdwenen. Nu leeft hij weer in een groeiend deel van het land, en dat merken vooral mensen die dieren buiten houden. Of je nu tweehonderd ooien hebt of drie ouessantschapen achter het huis: wie weet hoe een wolf denkt en jaagt, kan zijn dieren veel beter beschermen. Daar begint deze cursus.

Van verdwenen naar gevestigd

In 1869 verdween de wolf uit Nederland. Vanaf 2015 kwamen er weer zwervende wolven uit Duitsland over de grens, en in 2019 werden op de Veluwe de eerste welpen geboren. Sindsdien groeit het aantal snel.

Stand 7 oktober 2026. Volgens het Landelijk Informatiepunt Wolven zijn in 2026 minimaal 56 welpen geboren in Drenthe, Gelderland en Utrecht. Er zijn veertien bekende wolvenleefgebieden en vijf mogelijke nieuwe, onder meer in de Lauwersregio, Oost-Groningen, het Vechtdal en Midden-Brabant. Over 2025 stelde BIJ12 via DNA 131 verschillende wolven vast, van wie ongeveer zeventig procent in Nederlandse roedels was geboren.

Een wolf heet gevestigd als hij minstens zes maanden in hetzelfde gebied wordt aangetroffen. Daarnaast zwerven er altijd jonge wolven door het land op zoek naar een eigen plek. Een wolf kan dus ook opduiken ver van een bekend leefgebied.

Hoe een roedel werkt

Een roedel is een familie: een ouderpaar met de jongen van dit jaar en vaak ook die van vorig jaar. De welpen worden eind april of begin mei geboren. In de zomer blijven ze dicht bij de rustplaats, in de herfst trekken ze mee over het hele territorium. Op ongeveer anderhalf jaar oud verlaten de meeste jonge wolven de roedel. Die zwervers leggen soms honderden kilometers af, vaak in het najaar en het vroege voorjaar.

Wolven zijn vooral actief in de schemering en 's nachts. Ze eten in Nederland voornamelijk wild: reeën, edelherten, damherten en wilde zwijnen. Vee staat niet bovenaan hun lijstje, maar een schaap achter een laag hek is een makkelijke prooi. Een wolf die leert dat schapen eenvoudig te pakken zijn, komt terug.

Waarom een wolf vee aanvalt

Een wolf is een efficiënte jager. Hij zoekt de prooi die het minste moeite en risico kost. Schapen en geiten zijn klein, vluchten slecht en staan vaak in een afgebakend stuk land zonder uitweg. Dat verklaart waarom een aanval soms meer slachtoffers maakt dan de wolf kan opeten: de vluchtreactie van de kudde blijft zijn jachtinstinct prikkelen.

Cijfers over 2025. Over 2025 kwamen bij BIJ12 1.223 meldingen van mogelijke wolvenschade binnen. In 1.079 gevallen bevestigde DNA de wolf. Bijna negen op de tien slachtoffers waren schapen. De meeste schade viel in Gelderland, Drenthe en Fryslân. Van de 1.114 gevallen waarin de wolf bevestigd of niet uit te sluiten was, stonden er 988 zonder enige preventie, 45 met gebrekkige preventie en 81 achter maatregelen volgens de adviesnorm.

Die laatste cijfers zijn de kern van deze cursus. Verreweg de meeste schade valt bij dieren die niet beschermd zijn. Goede bescherming werkt, ook al is ze nooit honderd procent.

Wanneer is het risico het grootst?

• Winter: in 2025 viel ruim een derde van de schade in de winter, met december als piekmaand. Wild is dan schaarser en de nachten zijn lang.
• Najaar: jonge wolven gaan zwerven en duiken op in gebieden waar dierhouders nog niet op wolven zijn ingesteld.
• Nacht en schemering: de meeste aanvallen gebeuren in het donker.
• Juni was in 2025 de rustigste maand, maar ook dan zijn aanvallen mogelijk.

Hoe een wolf een raster test

Een wolf springt niet zomaar overal overheen. Zijn eerste reflex is onderdoor gaan: hij zoekt een opening bij de grond, een kuil, een slap stuk draad of een poort zonder stroom. Vindt hij die niet, dan loopt hij het raster langs op zoek naar een zwakke plek. Overspringen komt voor, maar is een uitzondering, en gebeurt vooral waar hij zich kan afzetten tegen een balk, een strobaal of een hoger punt.

Een wolf die een stroomstoot krijgt op zijn neus, leert snel. Daarom is een raster met voldoende spanning zoveel effectiever dan een hoog hek zonder stroom.

Een ontmoeting is zeldzaam

Wolven zijn van nature schuw voor mensen. De meeste mensen in een wolvengebied zien er nooit een. Als je er wel een ziet, is dat meestal een korte blik in de schemering. In les 8 lees je wat je doet als een wolf je toch benadert.

Samengevat

• De wolf is sinds 2015 terug en vestigt zich in steeds meer regio's; jonge wolven zwerven door het hele land.
• Wolven jagen vooral op wild, maar onbeschermd vee is een makkelijke prooi.
• Bijna alle schade in 2025 viel bij dieren zonder goede preventie.
• Het risico is het grootst 's nachts, in de winter en in het najaar.
• Een wolf probeert eerst onder een raster door en zoekt naar zwakke plekken.

Gecontroleerd op de wet- en regelgeving die geldt op 11 oktober 2026.